پند و زهد و حكمت‏ از امام سجاد علیه السلام

پند و زهد و حكمت‏ از امام سجاد علیه السلام

خداوند، نيرنگ ستم پيشه ‏گان و تجاوز حسدورزان و خشونت گردنكشان را از ما و شما دور سازد. اى مؤمنان مباد كه سركشان و پيروان ايشان كه شيفته دنيا و روى آورنده به آنند شما را از حقّ برگردانند آنان كه فريب خورده دنيايند و به دنيا و كالاى پوسيده و گياه خشكيده نابودشده ‏اش در فردا، روى آورده ‏اند. از آنچه خداى شما را به دور داشته، بركنار باشيد و در آنچه خداى شما را بی ‏ميل خواسته، زهد در پيش داريد و بدان چه در اين سراى می ‏باشد اعتماد نكنيد چونان كسى كه اين سراى را منزل پايدار و آرامش جاودانه خود شمرده است. و به خداى سوگند كه در آنچه در اين دنياست از زرق و برق دنيا و گذشت روزهايش و دگرگونى و انقلابش و عبرتها و به بازى گرفتن شيفتگانش، نشانه ‏اى بر ضدّ دنياست. به راستى، دنيا پايين دست را فرا می ‏برد و بالادست را فرو می ‏نشاند و فردا گروهى را به دوزخ می ‏راند، پس در اين [حادثه ‏ها] براى آگاه دل، عبرت‏گيرى و آزمايش و بازدارندگى است. و به راستى، واقعه ‏هايى كه هر روز و شب براى شما پيش می ‏آيد از تاريكى فتنه ‏ها و بدعت‏هاى پيش آمده و روش‏هاى ستمگرانه و تلخی ‏هاى روزگار و هراسناكى پادشاه و وسوسه شيطان، دلها را از خواسته خويش باز می ‏دارد و از هدايت در دسترس و شناخت حقّ‏گرايان مانع می ‏شود مگر اندكى كه خداى عزّ و جلّ نگاه می ‏دارد، پس كسى به گذشت روزگار و دگرگونى حالت‏ها و نتيجه فتنه ‏ها واقف نمی ‏گردد مگر آن كه خداى نگاهش دارد و راه حقيقت را بپيمايد و ميانه رو باشد سپس در اين رهروى از زهدورزى، يارى جويد و پيوسته انديشه كند و از عبرتها پند گيرد و [خويشتن را] باز دارد، پس به طراوت زودگذر دنيا بی ‏ميل باشد و از لذّتهاى آن چشم پوشد و مشتاق نعمت‏هاى پايدار آخرت باشد و برايش نهايت كوشش خود را بكند و يادآور مرگ و دشمن هم زيستى با ستم پيشه‏ گان باشد، پس در اين صورت به دنيا با نگاهى روشن و تيزبينانه بنگرد و فتنه‏ هاى پيش آمده و گمراهی ‏هاى تازه پديد آمده و ستم پادشاهان ستمران را موشكافانه نظر كند. به عمرم قسم كه شما از حوادث گذشته در روزگار پيش از اين، چندان انبوه فتنه ‏ها و پافشارى در فتنه ‏ها را پشت سر گذاشته‏ ايد  كه بتوانيد براى دورى گزيدن از گمراهان و بدعت‏گذاران و ستم پيشه ‏گان و تباهى گزينان در زمين دليل جوييد. پس از خدا طلب يارى كنيد و به عبادت خدا و فرمان بردارى از آن كه برتر است به فرمان بردارى از آن كه [اينك‏] پيروى و اطاعت می ‏شود بازگرديد. پس زنهار، زنهار! پيش از پشيمانى و حسرت و از اين سراى راهى شدن به پيشگاه خداوند و ايستادن در محضر او، به خداى سوگند هيچ گاه مردمى از نافرمانى خدا جز به عذابش روانه نشدند و هرگز مردمى دنيا را به آخرت ترجيح ندادند مگر آن كه پايان [كار] ايشان، تباه و فرجام‏شان سياه شد. شناخت خدا و بندگی ‏اش جز دو همراه مونس نيستند. پس هر كه خدا را شناخت از او ترسيد آنگاه ترس، او را بر فرمان بردارى خدا برانگيخت و به راستى، صاحبان دانش و رهروان ايشان كسانى هستند كه خدا را شناختند و هر كارى را براى او كردند و شيفته او شدند و به راستى، خداى فرمود: «از بندگان خدا تنها دانايانند كه از او می ‏ترسند» [فاطر (۳۵)، آيه ۲۸].
پس در اين سراى چيزى به عصيان نجوئيد و به فرمان بردارى خداوند بپردازيد و روزهاى مهلت اين سراى را غنيمت شمرده و در رهايى خويش از عذاب فرداى خداوند بكوشيد؛ زيرا اين روش، پيامد [ناگوارش‏] كمتر و به عذر نزديك‏تر و براى نجات اميد افزاتر است. پس فرمان خدا و بندگی ‏اش و فرمان بردارى آن كه خداى واجبش دانسته بر هر كارى جلو اندازيد و كارهايى چون اطاعت گردن كشان و فريفته شدن به طراوت دنيا را كه با آن مواجه می ‏شويد بر فرمان خدا و بندگی ‏اش و اطاعت فرمان داران مقدّم نداريد؛ آگاه باشيد كه به راستى، شما بندگان خدا هستيد و ما با شماييم. فردا، سرورى، بر ما و شما حكم خواهد راند و شما را بايستاند و بازپرسى كند پس پيش از ايستادن [در محضر خدا] و بازپرسى و پاسخ گويى به پروردگار جهانيان، در آن هنگام كه كسى جز به اجازه‏ اش سخن نگويد، پاسخ را آماده داريد و بدانيد كه به راستى خداوند هيچ دروغ پيشه ‏اى را تصديق نمی ‏كند و هيچ راست بيانى را دروغ پرداز نمی ‏پندارد و عذر موجّه ردّ نمی ‏شود و عذر غير موجّه پذيرفته نمی ‏گردد. بلكه خداوند را با فرستادگان و اوصياى پس از فرستادگان، بر بندگانش، دليلى [قاطع‏] می ‏باشد. پس، از خدا پروا داريد و به اصلاح خويش‏ و بندگى خداى و فرمان بردارى ولايت يافتگان از جانب او در فرمان بردارى، روى آوريد، چه بسا كه نادمى، از كوتاهى ديروز خويش در محضر خدا و تضييع حقّ خدا، پشيمان شود. از خدا آمرزش جوئيد و به سوى او باز گرديد. پس به راستى، او بازگشت پذير و بخشنده گناهان و آگاه به كرده ماست.
از همنشين گناهكاران و يارى ستمرانان و همراهى بدكاران پروا داريد و از نيرنگ ايشان پرهيز كنيد و از درگاهشان دورى گزينيد و بدانيد به راستى هر كه با دوستان خدا مخالفت ورزد و به غير آئين خداى روى آورد و در برابر فرمان ولىّ خدا، خودسرى كند در آتشى شعله‏ ور باشد؛ [آتشى‏] كه بدن‏ها را فرو برد [كه روحشان خارج شده‏] سياه بختى بر آنها چيره گشته [پس آنان مردگانى هستند كه گرماى آتش را حس نمی ‏كنند]. پس اى ژرف‏نگران! عبرت گيريد و خداوند را بر راه نمائى شما، سپاس گوئيد و بدانيد كه به درستى از [سايه‏] قدرت خداى به زير قدرتى ديگر برون نشويد و خداوند كردار شما را هر آن می ‏نگرد سپس به سوى او برانگيخته می ‏شويد؛ پس، از اندرز سود بريد و به رفتار نيكويان تربيت يابيد.

مطالب پیشنهادی سایر نوشته های این نویسنده

نظر خود رابیان کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.