از سخنان امام سجاد عليه السّلام در باره زهد

به راستى، نشانه روى برتافتگان از دنيا و شيفتگان آخرت، ترك گفتن هر همنشين و دوست و طرد هر رفيقى است كه با آنان همدل و همرنگ نيستند. هان! همانا، آن كس كه براى ثواب آخرت كار كند، نسبت به زرق و برق زودگذر دنيا بی ‏رغبت و براى سفر آخرت حاضر و آماده است و پيش از فرجام مهلت و فرا رسيدن مرگ كه از ديدارش گزيرى نيست، دست به كار شده و پرهيز را پيشه خود ساخته است؛ زيرا خداى عزّ و جلّ می ‏فرمايد: «تا آنگاه كه مرگ يكى از ايشان فرا رسد، می ‏گويد: پروردگارا! مرا بازگردانيد، شايد من در آنچه وانهاده ‏ام كار نيكى انجام دهم» [سوره مؤمنون (۲۳)، آيه ۹۹ و ۱۰۰]، پس بايد هر كس خود را در اين دنيا چنان بدارد كه گويى عمر دوباره يافته و از كوتاهى در انجام عمل صالح براى روز مبادا [قيامت‏] پشيمان است. اى بندگان خدا، آگاه باشيد! هر كه از شبيخون ترسد از بستر گرم و نرم دورى گزيند و از خواب شيرين بگذرد و از ترس چيره شدن دنيا پرستان، از خوردن برخى از غذاها و نوشيدنی ‏ها خوددارى نمايد؛ پس واى بر تو اى پسر آدم! با شبيخون هراس‏ انگيز خداوند شكست ‏ناپذير چگونه ‏اى؟! مؤاخذه دردناك او و شبيخونش بر اهل معصيت و گناه، با مرگهاى ناگهانى شب و روز؟! آرى، اين همان شبيخونى است كه هيچ راه نجات و پناهگاه و گريزگاهى براى آن طرّاحى نمی ‏شود.
پس اى مؤمنان! از اين شبيخون خدا همچون اهل يقين و تقواپيشگان كه از آن در ترس و هراساند، بهراسيد؛ زيرا خداوند می ‏فرمايد: «اين براى كسى است كه از ايستادن [در محشر به هنگام حساب‏] در پيشگاه من بترسد و از تهديدم بيم داشته باشد» [سوره ابراهيم (۱۴)، آيه ۱۴]، پس از زرق و برق فريبنده دنيا و آسيبهاى آن، بترسيد و فرجام زيانبار تمناى به آن را يادآور شويد، زيرا آرايش آن فتنه‏ انگيز است و دلبستگى به آن گناه.
و بدان! واى بر تو اى پسر آدم كه شكمبارگى و تمايل نفسانى و سرمستى و فريفتگى به ملك [قدرت و ثروت‏] از جمله امورى است كه انسان را از كار و تلاش باز می ‏دارد و عملكرد انسان را كند می ‏نمايد و ذكر را فراموشش می ‏سازد و او را از نزديك بودن اجلش غافل می ‏كند تا آنجا كه گويى اين گرفتار به دنيا دوستى در اثر نوشيدن شراب، عقل خود را از دست داده است. به راستى، مردى كه در انديشه خداست و خداترس است و كارهايش خدائى است، بايد نفس خود را تمرين دهد و آن را با گرسنگى آشنا سازد تا عادت كند كه به انباشته ساختن شكم تمايلى از خود نشان ندهد و اسبهاى ويژه مسابقات را با اين روش آماده و لاغر نمايند. پس اى بندگان خدا، از خدا پروا كنيد چون پرواى آرزومند به ثواب و ترسان از كيفر و عقاب او. به يقين، در پيشگاه الهى با شما اتمام حجّت شده و راه هر گونه عذر و بهانه ‏اى بر شما بسته شده، زيرا خدا هم شما را تشويق كرده و هم بيم داده است، ولى شما نه به آن ثواب ارزنده كه براى دستيابى به آن تشويقتان نمود، اشتياقى از خود نشان می ‏دهيد و دست به كار می ‏شويد و نه از كيفر سخت و عذاب دردناكش كه شما را از آن ترسانده، ترسى به خود راه می ‏دهيد و [از گناه‏] دست بر می ‏داريد.
به درستى، خداوند در قرآن به شما خبر داده كه «هر كه كارهاى شايسته انجام دهد و مؤمن هم باشد، براى تلاش او ناسپاسى نخواهد بود و ماييم كه به سود او ثبت مى‏كنيم». [سوره انبياء (۲۱)، آيه ۹۴]. سپس در قرآن براى شما مثلها زده و آياتى آورده تا از زيبائی ‏هاى زودگذر دنيا برحذر باشيد و فرموده است: «همانا، اموال شما و فرزندانتان وسيله آزمايش شمايند و خداست كه نزد او پاداشى بزرگ است» [سوره تغابن (۶۴) آيه ۱۵]، پس تا آنجايى كه در توان داريد خدا را پرهيزگارى نماييد و به سخنانش گوش سپاريد و فرمان بريد و از او پروا كنيد و از اندرزهاى الهى پند گيريد. من همين قدر می ‏دانم كه بسيارى از شما در اثر نافرمانى وامانده شده ‏ايد و باز هم از گناهان دست بر نمی ‏داريد و با اينكه به دين او ضربه زده باز هم آنها را بد نمی ‏داند. آيا فرياد الهى را نمی ‏شنويد كه آنها را عيب می ‏داند و حقير به شمار می ‏آورد و می‏فرمايد: «بدانيد كه زندگى دنيا، در حقيقت، بازى و سرگرمى و آرايش و فخر فروشى شما به يك ديگر و فزون‏جويى در اموال و فرزندان است. مثل آنها چون مثل بارانى است كه كشاورزان را رستنى آن باران به شگفتى اندازد، سپس آن كشت خشك شود و آن را زرد بينى، آنگاه خاشاك شود. و در آخرت، دنيا پرستان را عذابى سخت است و مؤمنان را از جانب خدا آمرزش و خشنودى است و زندگانى دنيا جز كالاى فريبنده نيست.
براى رسيدن به آمرزشى از پروردگارتان و بهشتى كه پهنايش چون پهناى آسمان و زمين است و براى كسانى آماده شده كه به خدا و پيامبرانش ايمان آورده ‏اند، بر يك ديگر سبقت جوييد. اين فضل خداست كه به هر كس بخواهد آن را می ‏دهد و خداوند را فزون بخشى بزرگ است» [سوره حديد (۵۷)، آيه ۲۰- ۲۱] و همچنين می‏فرمايد: «اى كسانى كه ايمان آورده ‏ايد، از خدا پروا داريد و هر كسى بايد بنگرد كه براى فرداى خود از پيش چه فرستاده است و باز از خدا پروا داريد. در حقيقت، خدا به آنچه می‏كنيد آگاه است. و چون كسانى مباشيد كه خدا را فراموش كردند و او نيز آنان را دچار خود فراموشى كرد؛ آنان همان نافرمانانند» [سوره حشر (۵۹)، آيه ۱۸- ۱۹] پس اى بندگان خدا، از خدا پروا داريد و به فكر بپردازيد و براى آن هدفى كه آفريده شده‏ ايد عمل كنيد؛ زيرا خدا شما را بيهوده نيافريده و سر خود رها نساخته، خود را به شما شناسانده و پيامبرش را به سوى شما فرستاده و كتابش را بر شما نازل كرده كه حلال و حرام و حجّتها و مثل‏هايش در آن ذكر شده است؛ پس از خدا پروا داريد كه پروردگارتان بر شما حجّت آورده و فرموده: «آيا دو چشمش نداده ‏ايم؟ و زبانى و دو لب. و هر دو راه [خير و شرّ] را بدو نموديم» [سوره بلد (۹۰)، آيه ۸- ۱۰]؛ پس اين آيات بر شما حجّت است، لذا تا آنجا كه در توانتان هست از خدا پروا داريد؛ زيرا هيچ قدرتى نيست جز به خدا و توكّلى نيست مگر بر او. و صلّى اللَّه على محمّد [نبيّه‏] و آله.

مطالب پیشنهادی سایر نوشته های این نویسنده

نظر خود رابیان کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.